Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Անասնապահություն

Անասնապահություն - Վիքիպեդիա՝ ազատ ...Որո՞նք են տվյալ ուղղության զարգացման նախադրյալները և խոչընդոտները

Զարգացման նախադրյալներից են բարենպաստ պայմանները կենդանիների համար(արևոտ, ոտով լի տարածք): Խոչընդոտ կարող է հանդիսանալ մսուրային կերով ապահովելը

 

Զարգացման ի՞նչ պատմություն է անցել տնտեսության տվյալ ճյուղը

Անասնապահությունը գյուղատնտեսության կարևորագույն ճյուղերից մեկն է: Այն ծագել է շատ հին ժամանակներում` վայրի կենդանիների ընտելացմամբ: Հետագայում մարդը սկսել է զբաղվել նաև գյուղատնտեսական կենդանիների բուծմամբ:

Ի՞նչ դեր ունի տվյալ ճյուղը ՀՀ-ի համար

Հայաստանում գյուղատնտեսությունը շահութաբեր չէ, քանի դեռ գյուղացու չափազանց ծանր աշխատանքի դիմաց եկամուտները չնչին են։ Անասունների կաթնատվությունն ու մսատվությունը շատ ցածր է, անասնաբուժական ծառայությունների որակն՝ անբավարար, իսկ կերի բազան՝ քիչ։

Ինչպե՞ս եք պատկերացնում տվյալ ճյուղի զարգացման հեռանկարը

Այս ճյուղը կարծում դեռ անփոփոխ կմնա երկար տարիներ, բայց ամենայն հավանականությամբ շատ տարիներ հետո մարդու աշխատանքը կպակասի, և կենդանիների հետ խնամքը կիրականցնի ոչ թե մարդը, այլ հատուկ մեքենաները որոնք նախատեսված են դրա համար:

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

ՀՀ լեռնաշխարհը. նախագիծ

  • Նշել Հայկական լեռնաշխարհը եզրավորող լեռներն ու լեռնաշղթաները,
  • Հյուսիսային սահման

    Ըստ այդ դիտարկման Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային սահմանը սկսվում է Գայլ (Եշիլըրմակ) գետի գետաբերանից և Սև ծովի հարավային ափով ձգվում մինչև Ճորոխի գետաբերանը: Ապա ծովի մակարդակից սկսած Մեսխեթի լեռնաշղթայի հյուսիսային ստորոտներով, աստիճանաբար 100-200 մ լայնության շերտով բարձրանում մինչև Սուրամի լեռնանցքը (910 մ): Սուրամի լեռնանցքից հետո սահմանաշերտը կտրուկ իջնում է Կուր գետը ու որպես բնական սահման ընթանում է այդ գետով մինչև նրա աջ վտակ Աղստևի գետախառնուրդը:

    Հյուսիս արևելյան սահմանը

    Հյուսիս արևելքում Աղստևի գետախառնուրդից անմիջապես հետո սահմանը շարունակվում է  Փոքր Կովկաս (այստեղ հարկն է նշել, որ Փաքր Կովկասը արհեստածին տերմին է) լեռնահամակարգի լեռնալանջերի ստորոտներով, ապա Կուր — Արաքսյան դաշտավայրի արևմտյան եզրով  շարունակվում է  դեպի Արաքս գետը, որից հետո ընթանում է Թալիշի լեռների  արևելյան ստորոտներով ու Լենքորան քաղաքի մոտ հպվում է Կասպից ծովին:

    Արևելյան սահմանը

    Արևելքում լեռնաշխարհի սահմանը Կասպից ծովի ծովափով ձգվում է մինչև Սեֆիդռուդի գետաբերանը, հետո այդ գետով ձգվելով հասնում Կըզլուզեն գետի ակունքը ու բարձրանում է Արմածին լեռնագագաթ (3173 մ): Այդ լեռնագագաթի մատույցներում սահմանաշերտն ունի 50-30 մետր լայնություն: Հարավում սահմանը Շահբերդ Գուռտակ և Զագրոս լեռնաշղթաների լեռնահանգուցային Արմածին գագաթից իջնում է փոքր Զաբի հովիտ, ընթանում մինչև նրա արևմուտք ծնկադարձը, հետո այդ տեղից 80-160 մ լայնության շերտով շարունակվում է փոփոխելով սահմանաշերտի լայնությունը (110-200 մ) Չայենիար-Աբյադ կուլիսաձև ձգվող լեռնաշղթաների հարավային ստորոտներով ծ.մ.-ից 500 մ բարձրություններով մինչև Տիգրիս գետը: Այնուհետև լղոզված սահմանաշերտով (150-350 մ) ընթանալով Մարդինի, Վերանշեհիրի, Ուռհայի (Եդեսիա) սարահարթերի հարավային եզրամասերով (խ.մ. 450-500 մ բարձրությունով) Եփրատի Բիրեջիկ քաղաքի մոտ  կտրում է Եփրատը և նրա աջ վտակ  Սաջուր գետահովտով հասնում է Պազարջիկի գոգավորություն:

    Արևմտյան սահմանը

    Արևմտյան սահմանաշերտը  Պազարջիկի գոգավորությունից շարունակվում է Մարաշի գոգավորությունով, հետո Ջահանի (Ջեյհան) հովտով բարձրանում է Ալբիստանի գոգավորություն, շրջանցելով Բինբողա և Թախտասար գագաթները մտնում է Պազարվիրանի գոգահովիտ: Այդ տեղից Թեջերի լեռնաշղթայի Խնձր (Խնձոր, Խնզր)  գագաթի հարավային ստորոտով (150-200 մ ժապավենով) շարունակվելով ձգվում է դեպի Կզըլըրմակ գետի Գեմերեկի (Կամարակի) գոգհովիտ ու Կզըլըրմակի հոսանքով վեր բարձրանալով հասնում է Սվազի գոգավորության արևմտյան եզրին: Ապա այդ տեղից ընթանում է Չռչռ վտակի ակունքամաս ու կտրելով Ակդաղ և Ելիլըրմակ լեռնաշղթաների միացման լեռնանցքը՝ մտնում է Թոքատի գոգավորություն: Այնուհետև լեռնաշխարհի արևմտյան սահմանաշերտը (50-80 մ և մինչև 120 մ լայնքով) Եշիլըրմակ գետահովտով ընթանում է մինչև Սև ծով: Նշված սահմաններով ներփակված Հայկական լեռնաշխարհը բնականից եզրավորված է ծալքաբեկորավոր լեռնաշղթաներով և միաձույլ ամբողջությամբ հարակից տարածքների նկատմամբ բարձրադիրք է: Այն Փոքրասիական (Անատոլիական) բարձրավանդակից բարձր է500 մ, իսկ Իրանականից՝ 700 մ: Նրա միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից 1850 մ է:

  • Նշել Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր լճերն ու գետերը (նշել մակերես, երկարություն)
  • Մեր հայրենիքի մայր գետը Երասխն է, որն սկիզբ է առնում Սերմանց կամ Բյուրակն լեռներից։ Այնուհետև՝ ընդունելով Ախուրյան, Քասաղ, Հրազդան, Ազատ և մի շարք այլ վտակներ, այն միանում է Կուրին և թափվում Կասպից ծով։ Հնում Երասխը մի մեծ բազուկով անմիջապես թափվել է Կասպից ծով։ Երասխի և նրա վտակների ջրերով ոռոգվում է Արարատյան դաշտը:
    Երասխը Հայկական լեռնաշխարհի միակ խոշոր գետն է, որն ամբողջությամբ հոսում է մեր հայրենիքով։ Երասխի կամ Արաքսի մասին նույնպես հյուսվել են այլևայլ ավանդություններ, իսկ ժողովուրդն այն կոչել է պարզապես Մայր Արաքս։
    Հայկական լեռնաշխարհը հայտնի է իր երեք խոշոր և բազմաթիվ միջին ու փոքր մեծության լճերով։ Դեպի ծով ելք չունեցող Հայաստանում խոշոր լճերը սովորաբար կոչվել են ծով կամ ծովակ։ Խոշորներից Սևանա լիճը, որ հնում հայտնի էր Գեղամա կամ Գեղարքունյաց ծով անունով, ներկայումս գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։ Այն աշխարհի բարձրադիր լճերից է, ունի քաղցրահամ ջուր։ Այս ձկնառատ (իշխան, գեղարքունի և այլն) լիճն են թափվում 29 գետեր ու գետակներ, իսկ նրանից սկիզբ է առնում միայն Հրազդան գետը։ Լճում եղել է մեկ կղզի, որը Սևան-Հրազդան կասկադի կառուցման և լճի հայելու կրճատման հետևանքով վերածվել է թերակղզու։
    Հայկական լեռնաշխարհի չքնաղ լճերից է Վանա լիճը կամ Բզնունյաց ծովը, որն ավելի քան երկուսուկես անգամ մեծ է Սևանա լճից։ Չնայած լճի աղիությանը, նրանում բազմանում է տառեխ ձուկը, որ հնում աղ դրած վիճակում արտահանվում էր հարևան երկրներ։ Վանա լճում դեռ հին ժամանակներից զարգացած է եղել նավագնացությունը,
    իսկ նրա ափերին գտնվել են մի շարք նավահանգիստներ։ Լիճն ունեցել է 7 կղզի, սակայն նրա ջրերի բարձրանալու հետևանքով երեքն անցել են ջրի տակ։ Վանա լճի ամենամեծ կղզին Աղթամարն է: Կղզու անունը նշանակում է Աղի ծով։
    նկ. Վանա լիճը: Առաջին պլանում Աղթամար կղզին Սբ Խաչ եկեղեցիով Հայկական լեռնաշխարհի հարավարևելյան մասում գտնվում է մեր հայրենիքի ամենամեծ լիճը, որ հնում կոչվել է Կապուտան, իսկ ներկայումս Ուրմիո։ Լճի ջրերը խիստ աղի են, որի պատճառով լիճը զուրկ է կենդանական և մասամբ բուսական աշխարհից։ Հայկական լեռնաշխարհի միջին և փոքր մեծության լճերից հիշարժան են Հյուսիսային ծովակը կամ Չըլդըրը, Գայլատու ծովակը, Արճիշակը կամ Արճակը և Թորթումի լիճն իր նշանավոր ջրվեժով։
    Հայկական լեռնաշխարհը հաճախակի կրկնվող երկրաշարժերի գոտի է։ 1988 թ. տեղի ունեցավ Սպիտակի երկրաշարժը, որին զոհ գնացին տասնյակ հազարավոր մարդիկ։ Հայկական լեռնաշխարհն այսօր հանգած հրաբուխների երկիր է: Դրանցից են Մասիսը, Արագածը, Նեխ-Մասիքը կամ Սիփանը։
  • Բնութագրեք Հայկական լեռնաշխարհի աշխարհագրական դիրքը դիտարկելով այն տնտեսական, քաղաքական և կլիմայական տեսանկյուններից,
  • Հյուսիսում Կովկասյան լեռներն են և Սև ծովը, հարավում՝ Միջագետքի դաշտավայրը։ Հայկական բարձրավանդակը նկատելիորեն տարբերվում է շրջակա տարածքներից. այն ունի 1500-1800 մետր միջին բարձրություն, իսկ առանձին գագաթներ ունեն ավելի քան3 000 — 4 000 մետր բացարձակ բարձրություն։ Գերմանացի աշխարհագետ Կարլ Ռիտտերը Հայկական լեռնաշխարհն անվանել է օդով և ջրով հարուստ «լեռնային կղզի»: Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր կետը Մեծ Մասիսն է (Արարատ, 5 165 մ)։ Բարձրությամբ լեռնաշխարհում երկրորդն է Սավալանը (Հայկական կամ Ղարադաղի լեռներում, Իրան, բարձրությունը՝ 4 811 մետր), երրորդը՝ Սիփանը (Վանա լճի արևմտյան ափի մոտ, բարձրությունը՝ 4 434 մ), չորրորդը՝ Ջիլոն (Կորդվաց լեռներում, 4 168 մ), հինգերորդը՝ Արագածը (Հայաստան, 4 090 մ): Լեռնաշխարհի տարածքը մոտ 400 000 քառակուսի կիլոմետր է։
  • Հաշվել՝                  1.Որքա՞ն է Արեգակի ճառագայթների անկման անկյան տարբերությունը Հայ­կական լեռնաշխարհի հյուսիսային (հս.լ. 42°10՛) և հարավային (հս.լ. 37° 20՛) ծայրակետերի միջև,
  • Հաշվել՝             2. Հունիսի 22–ի կեսօրին որքա՞ն կլինի Արեգակի ճառագայթների անկման անկ­յունը Հայկական լեռնաշխարհի ծայր հարավում (հս. լ. 37° 20՛),
  • Նշել Արաքսի հովտում ընկած խոշոր դաշտերը (բարձրություններով):
  • Արաքսի վերին հոսանքում տարածվում է Տվրածատափի դաշտը, որը պատված է տափաստանային փարթամ  բուսականությամբ: Նրանից հյուսիս՝ 1900-2000 մ բարձրության վրա տարածվում է Բասենի դաշտը, որը բաժանվում է 2 մասի՝ Վերին Բասեն և Ստորին Բասեն: Բասենի դաշտից հյուսիս Արաքսը մտնում է Կաղզվանի կիրճ, հոսում մոտ 700 մ խորությամբ հովտով և դուրս գալիս Արարատյան դաշտ, վերջինս գտնվում է 800-1000 մ բարձրության վրա և բաղկացած է առանձին՝ Արմավիրի, Արտաշատի և Երասխավանի դաշտերից:  Արարատյան գոգավորության շարունակությունը կազմում է Նախիջևանի դաշտը, որն ավելի ցածր է և գտնվում է 600-800 մ բարձրության վրա: Արաքսի ստորին հոսանքում տարածվում են Կուր-Արաքսյան դաշտավայրի մաս կազմող՝ Մուղանի և Միլլի դաշտերը:
Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

ՀՀ տնտեսությունը. սննդի արտադրություն.նախագիծ

Image result for գինի և կոնյակ1.Որո՞նք են տվյալ ճյուղի զարգացման նախադրյալները և խոչընդոտները
Առավել զարգացած է գինու-կոնյակի ճյուղը: Ճյուղը միավորում է գինու-կոնյակի, հանքային ջրերի, ալրաղաց, կաթնամթերքի, մրգի և բանջարեղենի, պահածոների, ծխախոտի, մսամթերքի, ձկնեղենի արտադրության հարյուրավոր խոշոր, միջին ու մանր ձեռնարկություններ։ Գործանները ունեն ժամանակակից սարքավորումներ, և տալիս են որակով սննունդ: Նաև զարգացման նախադրյալ է գյուղատնտեսությունը, քանի որ հողը բերրի է:
Խոչընդոտ կարող է հանդիսանալ եղանակը բացասական ազդեցությամբ, ինչպես նաև վնասատուները:
2.Զարգացման ի՞նչ պատմություն է անցել տնտեսության տվյալ ճյուղը
1929-1940 թվականներին շահագործման են հանձնվել Արզնիի հանքային ջրերի շշալցման, Երևանի պահածոների, Այգեհովտի ֆերմենտացման գործարանները, Երևանի և Գյումրիի մսի կոմբինատները, Երևանի ծխախոտի ու հրուշակեղենի-մակարոնի ֆաբրիկաները։ 1913 թվականի համեմատությամբ՝ 1940 թվականին սննդի արդյունաբերության արտադրանքի ծավալն աճել է 8 անգամ։ 1946-1960 թվականներին վերականգնվել է արտադրության 1940 թվականի մակարդակը։ Վերակառուցվել և ընդլայնվել են հին ձեռնարկությունները։ Բացվել են նորերը:
3.Ի՞նչ դեր ունի տվյալ ճյուղը ՀՀ-ի համար
Հայաստանում կան շատ սննդի տեսակներ, որոնք արտադրում է հենց Հայաստանը: Հիմնականում մրգերը և բանջարեղենները, որոնք իհարկե կապված են գյուղատնտեսության հետ: Հայաստանը հարուստ է իր բերքառատ բնությամբ, այսպիսով ՀՀ ում սննդի արդյունաբերությունը շատ մեծ դեր ունի, քանի որ առանց դրա մեր երկիրը հնարավոր է համարվեր չզարգացած, այսինքն հետամնաց երկիր: Նաև բնակիչների մոտ սով կլիներ, քանի որ Հայաստանի պետական բյուջեն ունակ չէր լինի վճարելու այդքան գումար, նաև գյուղատնտեսության հետ կապված սննդի համար:
4.Ի՞նչ կապ ունի տվյալ ճյուղը տնտեսության այլ ճյուղերի հետ
Այն կապված է թեթև արդյունաբերության հետ: Թեթև և սննդի արդյունաբերությունը հիմնականում արտադրում է սպառման առարկաներ, բնակչությանը ապահովում է սննդով և հագուստով: Այսպիսով այն միայն կապված է թեթև արդյունաբերության հետ, այն էլ ուղղակի դրա մի մասն է կազմում:

5.Ինչպե՞ս եք պատկերացնում տվյալ ճյուղի զարգացման հեռանկարը
Ինձ թվում է սննդի արդյունաբերությամբ մենք կարող ենք առաջ գնալ միայն գինու և կոնյակի շնորհիվ, որովհետև միայն դրանք Հայաստանում ունեն ավելի բարձր որակ, քան ուրիշ ցանկացած երկրում: Իհարկե կան նաև մրգեր և բանջարեղեններ, որոնք ավելի հյութեղ են և ավելի համեղ, բայց միևնույն է դրանց վաճառքի քանակը այնքան ցածր է, որ դժվար թե կարողանանք այդ ուղով որևէ արդյունքի հասնել

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Արդյունաբերություն

Խորհրդային տարիներին արդյունաբերությունը առաջատար ճյուղերից էր Հայատսանում: Մինչև անկախանալը Հայաստանի արդյունաբերության բաժինը ՀՆԱ — ում ավելի շատ էր քան մնացած բոլոր ճյուղերինը միասին վերցրած: Արդյունաբերությունը այսպիսի դիրք գրավեց իր զարգացման բարձր տեմպերի շնորհիվ: Մինչև Սպիտակի երկրաշարժը, այն ամենաքիչը 600 անգամ ավելի էր արտադրում քան մնացած ճյուղերը 1922 թվականի վերջերին: Խորհդրային միության երկրների շարքում Հայաստանը արդյունաբերությամբ առաջին տեղն էր գրավում: 1913թ ին Հայաստանում արդյունաբերական հաստատություններ կային ընդհամնեը ութ բնակավայրում ՝Երևանը, Ալվերդին, Գյումրին, Արտաշատը, Կապանը, Մեղրին, Գավառը և Դիլիջանը:Արդյունաբերությամբ զբաղվող մարդկանց թիվը վեց հազարից չէր անցնում:

1980-ականներին կային ավելի քան 700 ձեռնարկություններ ավելի քան 200 բնակավայրերում: Այդ ձեռնարկությունների շատերը աշխատում էին ԽՍՀՄ-ի համար, օրինակ՝ Երևանի <<Նաիրիտ>> գիտաարտադրական միավորումը, Վանաձորի քիմիական, Ալավերդու լեռնամետալուրգիական, Երևանի Էլեկտրամեքենաշինական և էլեկտրատեխնիկական գորժարանները, Քաջարանի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը: Արդյունաբերությամբ էին զբաղվում գրեթե կես միլիոն մարդ:

Արդյունաբերությունը հիմնականում այդպես արագ էր զարգանում, քանի որ տեղական բնական ռեսուրսները շատ էին, օրինակ՝ գունավոր մետաղները, կրաքարը(սինթետիկ ցեմենտ և կաուչուկ ստանալու համար), բնական շինարարական քարերը և հետերի ջրաէներգետիկ պաշարները: 1950-ականներին արդյունաբերությունում առաջատար դիրք գրավեցին մեքենաշինությունը, թեթև սննդի և քիմիական արդյունաբերության ճյուղերը:

Հայաստանի անկախացումը առաջինը մեծ վնսա հասցրեց հենց արդյունաբերությանը: Մեծ արդյունաբերական հսկաների մեծ մասը բածանվեց փոքր արտադրամասերի, և հիմա նույնպես իր հզորության չնչին մասն է գործադրում: Այդ ճգնաժամից հետո, 1990-ական թվականներին սկսվեց արդյունաբերության վերականգնումը, բայց այն իհարկե չէր կարող նույնը լինել, քանի որ փոխվել էին աշխատանքի պայմանները: Գլխավոր պայմանների էր, որ առաջ արյունաբերական գորժարանները աշխատում էին ըստ ԽՍՀՄ-ի պահանջների, իսկ փլուզումից հետո ապրանքատեսակների մեծ մասը զրկվեց սպառման շուկայից և դրանց արտադրությունը դդարեց: Այդ պահին արդյունաբերությունը զարգացնելու համար հարկավոր էր դադարեցնել այն արտադրությունը, որը չի կիրառվում, և նորը ստեղծվեր: Արդյունաբերությունը ըստ տնտեսական-արտադրական գործունեության բնույթի բածանվում էր երեք խմբի՝ հանքագործական արդյունաբերություն, մշակող արդյունաբերություն, էլեկտրաէներգիայի, գազի, ջրի, արտադրություն և բաշխում:

Ճգնաժամը հաղթահարելուց հետո արդյունաբերությունը սկսեց կրկին աճել: Տարեկան ծավալը անցնում էր 1,1 տրլն դրամից: Այդ գումարի մեժ մասը բերում էր մշակող արդյունաբերությունը:

Հանքագործական արդյունաբերություն — 15%

Մշակող արդյունաբերություն — 65%

Էլեկտրաէներգիայի, գազի, ջրի, արտադրություն և բաշխում — 20%

Հայաստանում դեռևս արդյունաբերությունը անհամաչափ է տեղաբաշվվաժ: Արտադրանքի ծավալի ավելի քան 40%-ը Երևանում է: Հիմնական հարցն այն է, որ արդյունաբերությունում կայուն աչ պետք է ունենա մշակող արդյունաբերությունը, բայց դրանցի կնվազի ճյուղերի և արտադրությունների բաժինը:

 

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Բնակչության կազմը

Ցանկացած երկրի համար կարևոր է իր կազմը: Կազմերը լինում են մի քանի տեսակի՝ ազգային, տարիքային, սեռային, սոցիալական և կրոնական կազմ, ըստ կրթական մակարդակի, բնակավայրերի տեսակների կազմ և այլն:

Բնակչության ազգային կազմը:  ՀՀ — ն բնակչության ազգային կազմով աշխարհի առավել միատարր երկրներից է: 2011թ. ին հայերը մարդահամարի տվյալներով կազմում են բնակչության ընդհանուր թվի 98.1 տոկոսը:

Հայաստանի հանրապետությունում թվաքանակով երեկրորդ ազգը եզդիներն են: Նրանց թիվը ըստ 2011 թվականի 35,3 հազար էր: Նրնաց մեծամասնությունը ապրում է Արմավիրում և Արագածոտնում: Նրնա քհիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ: Չնայած նրան որ ծնելիության քանակը բարձր է, միևնույն է եզդիների քանակը վերջին տաս տարվա ընթացքում քչացել է արտագաղթերի պատճառով:

Երրորդ տեղում ռուսներն են: Նրանց թիվը ըստ 2011 թվականի 11,9 հազար էր:Ռուսների մեծամասնությունը ապրում է Երևանում, Գյումրիում և Վանաձորում: Նախկինում Հայաստանի շատ քաղաքներում եղել են մոլոկաններ և դոխոբորներ, բայց նրանց մեծ մասը արտագաղթել է:

ՀՀ ում նաև կան ասորիներ, քրդեր, ուկրաինավիներ, վրացիներ և քրդեր, բայց նրանցից ամեն մեկի քանակը 3000 ից պակաս է: Հույների մեծ մասը ապրում են պղնձարդյունաբերական քաղաքներում, Ասորիները՝ Դվինում և Վեդիում: Ուկրաինացիները հիմնականում քաղաքներում են ապրում:

Հայաստանում, օրենքով բոլորը, անկախ ազգային պատկանելիությունից ունեն հավասար իրավունքներ և պարտականություններ: Անգամ ազգային փոքրամասնությունները պետք է ունենան իրենց դպրոցը, զարգացնել մշակույթները և պահել ավանդույթները: 2011 թվականին ՀՀ-ի շուրջ 96 տոկոսը Հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդներ էին:

Բնակչության սեռային կազմը: Սա բնակչության կանանց և տղամարդկան թվի հարաբերակցությունն է: Ծնելիությամբ տղաների քանակը ավելի շատ է, այսինքն ծնվում են ավելի շատ տղաներ քան աղջիկներ, բայց քնաի որ տղաների մահացությունն ավելի բարձր է, միջին տարիքում թիվը հավասարվում է, իսկ ծեր տարիքում կանանց թիվը գերակշռում է: Ըստ 2011թ ի տվյալների տղաների քանակը 48 տոկոս է, իսկ կանանցը 52 տոկոս: Սա պայմանավորված է նրանով, որ շատ տղամարդիկ ուղակի ժամանակավոր բացակայում են երկրից: Կանանց թիվը գերակշռում համարյա ամեն տեղ: Տղամարդկանցը գերակշռում է միայն Գեղարքունիքի և Արագածոտնի մարզերում:

Բնակչության տարիքային կազմը: Բնակչության տարիքային կազմը որոշելու համար տարիքները բածանել են խմբերի՝ մինչաշխատունակ, աշխատունակ և հետաշխատունակ: ՀՀ-ում թոշակային տարիքը սկսվում է 63 տարեկանից: Հայաստանում գերակշռում են միջին տարիքի մարդկանց թիվը, եթե համեմատենք Արևմտյան Եվրոպայի երկրների հետ: Չնայաց վերջին 10-20 տարվա ընթացքում բնակչության ծերերի քանակը շատանում է: ՀՀ բնակիչների համար կյանքի տևողությունը կազմում է մոտ 74,2 տարեկան: Ընդ որում կանանց(77,5) մոտ այդ թիվը ավելի բարձր է քան տղամարդկանց(70,7):

Բնակչության կազմն ըստ բնակավայրերի տեսակների: Բնակչության կազմը իմանալու համար կարևոր է իմանալ, թե ինչպես է բնակչությունը բաշխված քաղաքների և գյուղերի մեջ: 1918 թվականին Հայաստանի բնակչության միայն տասը տոկոսն էր ապրում քաղաքներում, մնացածը ապրում էին գյուղերում: Խորհդային տարիների Հայաստանի տնտեսությունը բաձրացավ, այսպիսով քաղաքում ապրող մարդկանց թիվը նույնպես բաձրացավ և հասավ 68 տոկոսի: Բայց վերջին տարիներին արդյունաբերության ճգնաժամի պատճառով արտագաղթի թիվը քաղաքներում բաձրացավ, այսպիսով քաղաքների բնակչության թիվը իջավ և ըստ 2011 թվականի դարձավ 63,3:

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Քուվեյթի և Հայաստանի բնակչության համեմատումը

Հիմա Քուվեյթի բնակչությունը կազմում է 4 244 547 մարդ, 03.02.2020 ամսաթվի համաձայն:

Հիմա Հայաստանի բնակչությունը կազմում է 2 961 005 մարդ, 03.02.2020 ամսաթվի համաձայն:

Քուվեյթի բնակչությունը գնահատվում է 4 270 571 մարդ տարվա մեջտեղներում, իսկ հիմա ամբողջ աշարհում Քուվեյթի բնակչությունը կզամում է ընդհամենը 0,05%-ը:

Հայաստանի բնակչությունը գնահատվում է 2 963 243 մարդ տարվա մեջտեղներում, իսկ հիմա ամբողջ աշխարհում Հայաստանի բնակչությունը կազմում է ընդհամենը 0,04%-ը:

Քուվեյթը իր բնակչությամբ երկրների և պետությունների շարքում զբաղեցնում է 129-րդ տեղը: Ամեն կմ2-ում 621 մարդ:

Հայաստանը իր բնակչությամբ երկրների և պետությունների շարքում զբաղեցնում է 137-րդ տեղը: Ամեն կմ2-ում 276 մարդ

Քուվեյթի տարածքը կազմում է 17 820 կմ2:

Հայաստանի տարածքը կազմում է 28 470 կմ2:

Քուվեյթում մարդու միջին տարիքը համարվում է 36,8 տարեկանը:

Հայաստանում մարդու միջին տարիքը համարվում է 35,4 տարեկանը:

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

ՀՀ բնակչությունը

Երկար տարիներ Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչները եղել են հայերը: Հայաստանը, այն երկրներից է, որտեղի բնակչությունը ցրված է ամբողջ աշխարհով: Աշխարհի 70 — ից ավելի երկրներում ՀՀ — ի բնակչությունը ավելի երկու անգամ ավելի շատ է, քանի հենց Հայաստանում: Հայաստանի բնակչությանը թիվը մոտավոր է, քանի որ ոչ մի երկիր չի հրապարակում իր բնակչության հետ կավպված տվյալները: Աշխարհում հայաստանի բնակչությունը հասնում է յոթ միլիոնի, որից միայն երեք միլիոնն է ապրում Հայաստանում , մնացածը արտասահմանում են: Ռուսաստանում — երկու միլիոնից ավել

Читать далее «ՀՀ բնակչությունը»

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Հայաստանի Հանրապետության կլիման

Հայաստանի Հանրապետությունն ընկած է մերձարևադարձային գոտու հյուսիսային մասում։ Այստեղ արևը կեսօրին հորիզոնի նկատմամբ ունի համեմատաբար բարձր դիրք։ Այդ պատճառով տարվա ընթացքում ճառագայթային էներգիան (ռադիացիան) բավականին մեծ է։ Մեծ է նաև արևափայլի տևողությունը, որը Արարատյան դաշտում և Սևանի ավազանում տարեկան հասնում է 2700 ժամի:

Ցուրտ լեռնայինից մինչև չոր մերձարևադարձային

Շնորհիվ բարձրության մեծ տարբերությունների և լեռնային ռելիեֆի բազմազանության, Հայաստանի Հանրապետությունում առկա են կլիմայական համարյա այն բոլոր տիպերը, որոնք հատուկ են նախկին ԽՍՀՄ-ի ամբողջ տարածքին, սկսած ցուրտ լեռնայինից մինչև չոր մերձարևադարձայինը։

Читать далее «Հայաստանի Հանրապետության կլիման»

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Լանդշաֆտներ

Հայաստանում ուղղաձիգ ուղղությամբ են առաջնորդվում հինգ գոտիներ՝ անապատակիսանապատային, լեռնատափաստային, լեռնանտառային, ալպյան ու մերձալպյան և ձյունամերձ: Այդ լանդշաֆտային գոտիներում համարյա բացակայում են անտառները:

Անապատակիսանապատային — այն տարածված է Արարատյան և Վայքի շրջանբնբերում, առաջացել է չոր ցամաքային կլիմայիպայմաններում: Զբաղեցնում է ՀՀ — ի մոտավորապես 10%-ը

Կիսանապատային — ընդարձակված է 800 — 1400մ բարձրություններում: Գարնանային անձրևների ժամանակ ծնվում են բույսեր, որոնք շատ կարճ են ապրում, որովհետև ամռանը չորանում են:

Լեռնատափաստային — ամենատարածվածն է Հայաստանում և ունի երկու տեսակ՝ չոր լեռնատափաստային և սևահողային տափաստաններ

Չոր լեռնատափաստային — նույնպես լինում է Արարատյան և Վայքի շրջաններում, բայց արդեն մինչև 1800մ բարձրություններ: Այն առաջացել է չափավոր տաք և մեղմ ձմեռներով կլիմայի սահմաններում:

Սևահողային տափաստաններ — այն լինում է 2000-2400մ բարձրություններում: Զբաղեցնում է Հայաստանի մոտավորապես 25%-ը: Այստեղ շատ են բազմազան է կենդանական աշխարհը: Շատ են կրծողներն ու թռչունները:

Լեռնանտառային — տարածված է հյուսիսարևելյան և հարավարևելյան շրջաններում: Միասին կազմում են ՀՀ-ի 10%-ը: Հյուսիսարևելյան շրջաններում հասնում է մինչև 2000մ բարձրություններ, իսկ հարավարևելյան շրջան ներում մինչև 2400մ:

Մերձալպյան և ալպյան — հյուսիսում լինում է 1900 — 2000մ, իսկ հարավում 2400մ ից

Ձյունամերձ — Լինում է բարձր լեռնային տարածքներում, սկսվում է 3500մ բարձրություններից: Բուսածածկույթը բացակայում է:

Անտառային գոտի — Հայաստանի անտառները լեռնային են և հանդիպում են հյուսիսային ու հարավային շրջաններում: Ունի 323 բույսերի տեսակ և զբաղեցնում է Հայաստանի մոտավորապես 12%-ը: Կենդանական աշխարհից ավելի շատ են կաթնասունները: Հյուսիսային շրջանում հանդիպում է այծյամ, լուսան, գորշ արջ և վարազ: Հարավում մացառախոզ, շնագայլ, սիրիական արջ, փորսուխ, չախկալ և մեզոարյան արջ: Խոսրովի անտառում հանդիպում են հսկա անգղներ, որոնց քաշը հասնում է մինչև 12կգ, իսկ թևերի բացվածքը` 3մ:

Рубрика: Без рубрики, Աշխարհագրություն

Հայաստանի բուսականություն

Հայաստանի բուսականությունն աչքի է ընկնում  բազմազանությամբ: Այստեղ հաշվում են մոտ 3200 տեսակ բարձրակարգ բույսեր և յուրաքանչյուր 1000 ք.կմ-ին բաժին է ընկնում 104-107 բուսատեսակ: Բուսական աշխարհի բազմազանությունը պայմանավոված է վերընթաց գոտիականությամբ,  հնագույն սառցապատումներով,  և այն հանգամանքով՝ որ Հայաստանը գտնվում է 3 տարբեր բուսաշխարհագրական մարզերի շփման գոտում: Դրանք են՝ Կովկասյան խոնավասեր (մեզոֆիլ), Իրանական չորասեր (քսերոֆիլ) և միջերկրածովյան մարզերի շփման գոտիները:

Читать далее «Հայաստանի բուսականություն»